Soğuk Havada Beton Dökümü: Kaç Derecede Dökülür, Nasıl Korunur?

Beton için “soğuk hava” ne demek?

TS 1248 standardına (anormal hava şartlarında betonun hazırlanması, dökümü ve bakımı) göre art arda üç gün günlük ortalama hava sıcaklığı +5 °C'nin altında kalıyor ve bu süre içinde hiçbir yarım gün +10 °C'yi aşmıyorsa bu durum beton için “soğuk hava” sayılır. Günlük ortalama, o günün en yüksek ve en düşük sıcaklığının ortalamasıdır. Türkiye Hazır Beton Birliği'nin Ocak 2026 tarihli teknik bülteni, don açısından en riskli iklim olarak İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki karasal iklimi gösterir; Gaziantep ve çevresinde de kış dökümleri önceden planlanmalıdır.

Kaç derecede beton dökülür?

Standartlar tek bir “yasak sıcaklık” vermez; betonun sıcaklığını ve korunmasını şart koşar. TS EN 206'ya göre taze betonun sıcaklığı +5 °C'nin altında olmamalıdır; uygulamada +10 °C'nin altındaki beton tavsiye edilmez ve 15–20 °C ideal kabul edilir.

Soğuk havada TS 1248, hava sıcaklığına ve elemanın en küçük kesit boyutuna göre en düşük beton sıcaklıklarını tablo hâlinde verir: döküm anında ve koruma süresince beton sıcaklığı, kesite bağlı olarak 5–13 °C'nin altına düşmemelidir. Döşeme, perde ve duvar gibi ince elemanlar ısı kaybına daha yatkındır; bu yüzden daha yüksek sıcaklık ve daha dikkatli koruma isterler.

Asıl risk: erken yaşta donma

Çimentonun su ile tepkimesi (hidratasyon) beton sıcaklığı 5 °C'nin altına inince çok yavaşlar. Betonun içindeki su, saf sudan farklı olarak yaklaşık −2 ile −4 °C arasında donmaya başlar; buz, suya göre yaklaşık %9 daha fazla hacim kaplar ve boşluklarda basınç yaratır. Erken yaşta donan betonun 28 günlük basınç dayanımı %50'ye varan oranda azalabilir ve dayanıklılığı kalıcı olarak etkilenir.

TS 1248'e göre beton en az 4 MPa basınç dayanımına ulaşıncaya kadar donmaktan korunmalıdır. Bu sürenin uzunluğu çimento tipine, su/çimento oranına ve kür sıcaklığına bağlıdır; ilk 24 saat (şiddetli soğukta 48 saat) en kritik dönemdir.

Döküm öncesi ve sırasında yapılacaklar

• Döküm gününün yanı sıra sonraki gecelerin hava tahminini izleyin; don bekleniyorsa örtü, ısıtıcı ve rüzgâr perdesini önceden hazırlayın.
• Donmuş zemine, buzlu ya da karlı kalıba beton dökülmez. Zemindeki don çözülür, kalıp ve donatıdaki buz temizlenir.
• Hazır beton tesisiyle kış koşullarını önceden konuşun: sıcak karışım suyu, priz hızlandırıcı ya da antifriz katkı ve uygun çimento tipi bu aşamada belirlenir.
• Dökümü günün ılık saatlerine alın, betonu hızla yerleştirin; beton sıcaklığını ölçüp kaydedin.

Döküm sonrası koruma: örtü, ısı ve süre

Çimentonun açığa çıkardığı ısıyı betonda tutmak gerekir. Döşemeler yalıtımlı battaniye ya da polistiren levhalarla örtülür, kenar ve köşeler daha fazla korunur, rüzgârlı havada rüzgâr kırıcı perdeler kurulur. Gerekirse ortam ısıtılır; ancak ısıtıcının egzozu beton yüzeyine verilmemelidir, açığa çıkan karbondioksit taze betonda karbonatlaşmaya yol açabilir.

TS 1248'de verilen en kısa koruma süreleri, betonun maruz kalacağı koşula göre şöyledir:

Mineral katkılı (uçucu küllü ya da cüruflu) betonlar erken yaşta daha yavaş dayanım kazandığı için daha uzun korunmalıdır.

Kışın beton sulanır mı?

Yaz kürünün aksine soğuk havada su ile kür tercih edilmez: sulama betonu ısıtmaz, yüzeyde kalan su da donma riskini artırır. Yüzeyden nem kaybını önlemek için kimyasal kür malzemesi ve örtü kullanılır. Önerilen en kısa kür süresi genellikle 7 gündür; eleman tipine ve koruma yöntemine göre değişebilir.

Antifriz katkı tek başına yeter mi?

TS 11746'ya göre antifriz katkılar, çimentonun ilk hidratasyon ısısını artırarak ve beton boşluklarındaki suyun donma noktasını düşürerek korunma süresini ve önlemlerini azaltır; klorür içermeyen tipleri tercih edilir. Ancak katkı tek başına yeterli değildir: örtü, sıcaklık kontrolü ve koruma süresi yine uygulanır. Fazla priz hızlandırıcı çatlama riskini artırabileceği için dozaj, beton tesisi ve katkı üreticisiyle birlikte belirlenir.

Üzerine zemin kaplama yapılacaksa

Kışın dökülen beton daha yavaş dayanım kazanır ve daha geç kurur. Üzerine epoksi ya da poliüretan uygulanacak saha betonu ve helikopterli şap dökümlerinde takvim buna göre kurulur; derz kesim zamanı da soğukta değişir (yeni betonda derz kesimi). Kaplamaya başlama kararı geçen güne değil, beton nem ölçümüne göre verilir. Uygulama günündeki sıcaklık ve nem koşullarını da epoksi uygulamasında sıcaklık ve nem yazımızda anlattık.

Kaynaklar: TS 1248, TS EN 206 ve TS 11746 hükümleri; THBB Akademi Teknik Bülten 20 (Ocak 2026). Taşıyıcı elemanlarda kalıp alma ve koruma kararlarını proje müellifi ve yapı denetimi verir.